Baymak, ısıtma ve iklimlendirme sektöründe uzun yıllardır faaliyet gösteren bir Türk markasıdır. Günümüzde kombi-pişirme cihazları başta olmak üzere çok sayıda ürünü bulunan Baymak’ın kombi cihazlarının gerçekte “Türk malı” sayılıp sayılamayacağı tüketiciler tarafından merak edilmektedir. Bu yazıda Baymak’ın köklü tarihinden başlayarak şirketin sahiplik yapısı, Türkiye’deki üretim tesisleri, üretim süreçleri ve Ar-Ge çalışmaları ele alınacak; Baymak’ın ürün gamı (kombiler, klimalar, termosifonlar, vb.) detaylı biçimde incelenecektir. Özellikle kombi ürünleri odakta tutularak, Baymak kombilerdeki yerli üretim oranı, yabancı ortaklık etkisi ve hangi parçaların Türkiye’de üretildiği gibi teknik hususlar analiz edilecek; son bölümde Baymak kombilerinin ne ölçüde yerli malı kabul edilebileceği değerlendirilecektir. Herkesin kolayca anlayacağı bir dille yazılmış bu kapsamlı inceleme, Baymak markası hakkında güvenilir bilgileri bir araya getirmeyi amaçlar.
Baymak’ın Tarihçesi ve Gelişimi
Baymak, 1969 yılında kurulmuş bir iklimlendirme şirketidir. Kurulduğu günden bu yana hemen her yıl yeni ürünler ve teknolojiler ekleyen Baymak, kuruluş aşamasında ilk olarak kalorifer kazanları, pistin pompalı hidrofor ve termosifon gibi temel ısıtma cihazları üretmiştir. 1970’lerde kalorifer tesisatı cihazlarıyla adından söz ettiren şirket, zaman içinde yoğuşmalı kombi ve ısıtma cihazları üretiminde uzmanlaşmıştır. 1990’larda duvar tipi kombi satışına başlayan Baymak, 1994’te ilk klima satışını yaptı. 2002 yılında İngiliz Baxi grubuyla iş ortaklığına giden Baymak, kapasitesini artırarak 2004’te Tuzla’daki yeni fabrikasına taşındı. 2007’de ikinci üretim tesisini yine Tuzla’da devreye alan şirket, 2008’den itibaren combi üretimine başlamıştır. 2013 yılında ise Baymak’ın tamamı Hollanda merkezli BDR Thermea Group’a devredilmiştir. Böylece Baymak, artık Avrupa’nın önde gelen ısıtma gruplarından birinin iştiraki haline gelmiştir. Bu süreçte Baymak, “yüzde yüz BDR Thermea” şirketi olarak değişmesine rağmen köklerinden ödün vermemiş; ülke içi üretimini genişletmeye ve teknoloji paylaşımına hız vermiştir.
Sahiplik Yapısı ve Yabancı Ortaklık Etkisi
Baymak, tarihinin önemli bir bölümünde Türk sermayesiyle yönetilmiş bir şirket olmasına karşın günümüzde tamamen yabancı sermayelidir. 2002 yılında Baxi Group (İngiltere) ile başlayan uluslararası ortaklık 2013’te Baxi’nin diğer markalarla birleşerek oluşturduğu Hollandalı BDR Thermea grubuyla devam etmiştir. 2013’te gerçekleşen devirle Baymak, tamamen BDR Thermea çatısı altına girmiştir. BDR Thermea Group, merkezi Hollanda’da bulunan, Avrupa’da ısıtma sektörünün en büyük gruplarından biridir ve Baxi, De Dietrich, Remeha, Brötje gibi markaların da sahibidir. Dolayısıyla Baymak bir Türk şirketi olmasına rağmen bugün stratejik kararları ve teknoloji transferini yurtdışı ortak belirleyebilmekte; mali yapı olarak ise yabancı bir holdingin iştiraki konumundadır. Bu durum, Baymak ürünlerine bakış açısını da etkilemekte; şirketin bir taraftan “Türk malı” iddiasıyla üretim ve Ar-Ge altyapısını Türkiye’de tutmaya çalıştığı, diğer taraftan dünyaca tanınmış teknoloji ve yatırım gücüyle faaliyet gösterdiği görülmektedir. Örneğin Baymak Genel Müdürü Ender Çolak da bir röportajda “Biz yabancı ortaklı bir şirketiz” ifadesini kullanarak bu gerçeği vurgulamıştır. Yabancı sermaye, Baymak’a küresel pazarlara erişim ve finansman olarak katkı sağlarken; teknoloji ve ürün çeşitliliği açısından da BDR grubunun Ar-Ge’sinden faydalanmasını sağlamaktadır. Ancak şirketin üretim merkezi Türkiye’de kaldığı için kombilerin montaj ve testleri yerelde yapılmakta, bu da Baymak’ı pazarda ayrıcalıklı kılmaktadır.
Türkiye’deki Üretim Tesisleri ve Üretim Süreçleri
Baymak’ın Türkiye’deki ana üretim altyapısı İstanbul’da, Tuzla Tepeören bölgesinde kuruludur. İki adet tesis toplam 60.000 m² kapalı alana sahiptir. Bu büyük tesislerde başta kombi ve kazan olmak üzere panel radyatör, klimalar, su ısıtıcıları, hidrofor ve pompa gibi pek çok ürünün imalatı yapılmaktadır. Modern üretim tesislerinde yüksek otomasyon ve robotik sistemler kullanılmaktadır. Örneğin, Baymak sürdürülebilirlik raporlarına göre kombi üretim bandında robotik lazer kaynak teknolojisi uygulanmakta, gövde komponentleri fabrikanın içinde kaynaklandıktan sonra montaj hattına gelmektedir. Bu sayede daha az lojistik ve atıkla üretim sağlanmakta, verimlilik artarken enerji tasarrufu da sağlanmaktadır. Üretimde toplam kalite yönetimi anlayışı benimsenmiştir. İşletmedeki üretim yönetim sistemi, kombi hattından 14.000 veri noktası toplayarak süreçleri izlemekte ve hataları minimuma indirmektedir. Ayrıca tesislerde akıllı su tasarrufu sistemleri, yenilenebilir enerji kullanımı (yedek güç için yenilenebilir elektrik) ve atık yönetimi uygulamaları hayata geçirilmiştir (2021 itibarıyla %100 yenilenebilir elektrik kullanımı ve atıkların yüksek oranda geri kazanımı gibi). Baymak, yeşil ofis ve sıfır atık politikalarıyla da üretimde çevresel etkiyi düşürmeye çalışmaktadır. Tüm bu yatırımlar, üretim kapasitesinin artırılmasına ve Türkiye’den bütün dünya pazarlarına ihracat yapmaya yöneliktir. Nitekim 2018’de Baymak, Türkiye’de üreteceği yeni yoğuşmalı kombiyle hem yerel hem küresel pazarlara arz etmeyi planladığını duyurmuştur.
Ar-Ge ve İnovasyon Faaliyetleri
Baymak’ın Ar-Ge (Araştırma ve Geliştirme) faaliyetleri, ürünlerini yenilikçi kılmak için çok önemlidir. Şirket bünyesinde yer alan Ar-Ge merkezi, BDR Thermea Grubu ile koordineli çalışarak yüksek teknolojili ürünler geliştirmektedir. Türkiye’deki mühendis ve teknik personel, kalori̇fer ve ikli̇mlendi̇rmė alanında yurtdışındaki iş ortaklarıyla eşgüdüm halinde yeni nesil cihazlar üzerinde çalışmaktadır. Bu çalışmaların en somut örneklerinden biri Lunatec adlı kombi modelidir. Baymak, uzun süren Ar-Ge süreci sonucunda yüzde 20’ye kadar hidrojen karışımına uygun Lunatec yoğuşmalı kombiyi 2021’de piyasaya sunmuştur. Bu ürün, Avrupa standartlarında ileri teknolojiler içerir ve geleceğin enerji dönüşümüne uyumlu bir cihaz olarak tanıtılmıştır. Ayrıca Baymak, ısı pompaları, güneş kolektörleri ve biyokütle kazanları gibi yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik ürünler de geliştirmiştir. Genel Ar-Ge politikasında verimlilik ve çevre odaklıdır: Baymak, yoğuşmalı combilerde enerji tasarrufunu öne çıkaran teknolojilere yatırım yapmakta (örneğin premix yanma teknolojisi), kombilerin enerji verimliliğini sistemli kontrol eden elektronik yönetim sistemleri geliştirmektedir. Ar-Ge altyapısının gücü sayesinde Baymak, hem yurtiçi ihtiyaçlara özgü çözümler üretebilmekte hem de BDR Thermea grubu içindeki diğer markalarla bilgi paylaşımı yapabilmektedir. Örneğin firma, iklimlendirme sektöründe Türkiye için tasarladığı kombi, kazan ve ısı pompası ürünleriyle Ar-Ge anlamında etkin bir rol üstlenmektedir.
Baymak’ın Ürün Gamı
Baymak, çok geniş bir ürün portföyüne sahiptir. Şirketin ürün gamı beş ana kategori altında toplanabilir:
- Isıtma Sistemleri: Duvar tipi yoğuşmalı kombiler, konvansiyonel panel radyatörler, alüminyum radyatörler, havlu radyatörler, brülörler, genleşme tankları ve geniş kombi/kazan çeşitleri. Baymak, yoğuşmalı duvar tipi kombi modelleriyle (örneğin Lectus, Lunatec serileri) öne çıkmaktadır. Ayrıca duvar tipi yoğuşmalı kazanlar ve merkezi ısıtma sistemleri de sunar.
- Su Basınçlandırma ve Pompa Sistemleri: Kombi veya kazanlarla birlikte çalışan sirkülasyon pompaları (genellikle frekans kontrollü verimli pompalar), hidroforlar ve diğer pompa çözümleri. Baymak, binaların su ihtiyacını karşılamak için her türlü dalgıç ve yüzey pompası seçenekleri ile yerli pompa üreticileriyle iş birliği yapmaktadır.
- Su Isıtıcıları ve Su Teknolojileri: Depolamalı elektrikli termosifonlar, gazlı ve elektrikli şofbenler, boylerler, termoboiler’ler ve anında su ısıtıcıları (ani su cihazları). Ayrıca Baymak, bu cihazları tamamlayan oda termostatları ile entegre çalışma imkanı sağlayan kontrol sistemleri sunar. Ürün gamında evlerin sıcak su ihtiyacını karşılayan çeşitli modeller mevcuttur.
- Soğutma (Klima) Ürünleri: Duvar tipi split klimalar, salon tipi inverter klimalar ve multi-split klima sistemleri. Baymak, klima portföyünde enerji verimli A sınıfı modeller sunarak hem ev hem ofis kullanımına yönelik çözümler üretmektedir. Türkiye pazarında split klimaların yaygınlığı göz önüne alındığında Baymak, bu alanda da rekabetçi sayıda model sunan markalar arasında yer alır.
- Yenilenebilir Enerji Sistemleri: Güneş enerjisi kolektörleri, paket güneş sistemi çözümleri, ısı pompaları ve biyokütle kazanlar. Baymak, özellikle güneş kolektörü ve ısı pompası teknolojilerine odaklanmıştır. Güneş kolektörlerinde Avrupa normlarında sertifikalı ürünler üretmekte, ısı pompalarında ise monoblok hava kaynaklı ısı pompaları ve hibrit sistemler geliştirilmektedir. Ayrıca fotovoltaik sistemler için ekipmanlar da portföyde yer alır.
Yukarıdaki temel ürün kategorilerinde Baymak, ürün gamını sürekli yenilemekte, uluslararası standartlara uygun sertifikasyonlar (örneğin Solar Keymark, ErP enerji sınıfları) almaktadır. Ürün çeşitliliği açısından Baymak, Türkiye pazarında geniş ürün portföyü ile öne çıkan firmalardan biridir. Resmi verilere göre Baymak’ın Türkiye genelinde yaklaşık 600 bayisi, 2.100 satış noktası ve 1.500 servis tekniği bulunmaktadır; markanın ürünleri 65 farklı ülkeye ihraç edilmektedir.
Baymak Kombilerde Yerli Üretim Oranı ve Teknik Detaylar
Baymak kombileri temel olarak Türkiye’de tasarlanıp üretilmektedir. Şirket üretiminin yüzde yüzünü İstanbul’daki fabrikalarından gerçekleştirmekte, Ar-Ge çalışmalarını da ağırlıklı olarak Türkiye’de yürütmektedir. Son yıllarda yapılan yerlileştirme çalışmaları sonucunda Baymak’ın yerel tedarikçi oranı %64’e ulaşmıştır. Bu oran, Baymak’ın kullandığı malzemelerin ve parça tedariğinin %64’ünün Türkiye’den sağlandığını gösterir. Yerelleştirme hamlesiyle hem yerli sanayi desteklenmiş hem lojistik mesafeleri kısalarak CO₂ salımı azaltılmıştır. Bu bağlamda Baymak kombilerinin ciddi oranda “yerli katma değeri” bulunmakla birlikte, hala ihraç pazarlardan sağlanan bazı yüksek teknoloji bileşenler de mevcuttur. Örneğin gaz valfleri genellikle İtalyan SIT veya Honeywell gibi uluslararası markaların ürünleri olabilirken, dolaşım pompaları çoğunlukla Danimarka merkezli Grundfos tarafından üretilir. Elektronik kontrol kartları ve sensörler ise Baymak’ın kendi tasarımı olmakla birlikte, baskılı devre kartlarının bazı komponentleri yurtdışından tedarik edilebilmektedir. Buna karşılık kombi gövdesi, brülör yuvası ve bazı hidrolik bileşenlerin imalatı Baymak’ın Türkiye’deki tesislerinde yapılır. Baymak, kombi montaj hattındaki tüm mekanik birleştirme, test, kalibrasyon ve paketleme işlemlerini yurtiçinde gerçekleştirir. Test süreçlerinde havalı test odaları ve suyla test sistemleri kullanılarak kalite kontrolü sağlanır. Bu şekilde, Baymak kombi üretim aşamalarının büyük çoğunluğu yerli iş gücü ve altyapıyla tamamlanmakta, böylece toplam yerli üretim oranı yüksek tutulmaktadır.
Kombi ürünlerinin yerli malı kabul edilebilmesi için bazı resmi tanımlar vardır; Baymak kombilerinin “yerli üretim” statüsüne girebilmesi için tasarım, üretim ve önemli ölçüde katma değerini Türkiye’de üretmesi gerekmektedir. Baymak, yukarıda belirtildiği gibi tasarım ve üretimin tamamını ülkemizde yapmaktadır, ancak şirketin %100 yabancı sermayeli olması nedeniyle bazı görüşlere göre bu durum etikette tam “yerli malı” olarak ifade edilemez. Baymak yönetimi bu konuda “yerli tedarikçi ağımızı büyüterek yerlileştirme hedefimizi sürdürüyoruz” diyerek, teknik açıdan önemli parçaların artık Türkiye’den karşılandığını vurgulamaktadır. Örneğin 2011’de Baymak Genel Müdürü Ender Çolak, ek üretim hattıyla birlikte yıllık kombi kapasitesinin 450.000 adede çıkacağını bildirerek, bu kapasitenin büyük bölümünün ihracata yönelik olduğuna değinmiştir. Bu açıklama, Baymak’ın kombi üretim gücünün tamamıyla Türkiye’de olduğunu ve ürünlerin önemli bir kısmının yurtdışına satıldığını göstermektedir.
Sonuç olarak, Baymak kombileri teknik olarak Türkiye’de üretilen ürünlerdir: Gövde, montaj, kalite kontrol ve büyük parçaların üretimi yurtiçinde yapılır. Aynı zamanda Baymak’ın resmi açıklamalarında ve yasal belgelerinde cihazlarının tasarım, Ar-Ge ve imalatının Türkiye’de gerçekleştiği belirtilmiştir. Ancak bazı özel bileşenler ithal edildiğinden, kombilerde tam anlamıyla %100 yerli malı iddiası tartışmalıdır. Buna rağmen tüketici açısından Baymak kombilerinin büyük bölümü (yaklaşık %64) yerli kaynaklardan temin edilmekte ve nihai montaj yerli tesislerde yapıldığından, genel olarak yüksek oranda Türk malı içerdiği söylenebilir. Yine de Baymak’ın marka sahibinin Hollanda merkezli BDR Thermea olduğu unutulmamalıdır; bu nedenle Baymak kombi markası hem Türk kökenli üretim hem de uluslararası ortaklık unsurlarını bir arada barındıran bir profil çizmektedir.
Bir yanıt yazın